Foto door Mariel Kolmschot

Schrijfster Pia de Jong is met haar gezin verhuisd naar Princeton, in de VS. Ze bericht wekelijks over wat haar opvalt.

Laatste Artikelen, Columns, en andere Geschriften

Prom Eliane
Illustratie Eliane Gerrits

Tradities waarmee je niet bent opgegroeid missen hun nostalgische toverkracht. Zo lukt het me maar niet het uitgelaten het-is-weer-zomergevoel van Memorial Day te krijgen bij de eerste barbecue van het jaar na de optocht van oorlogsveteranen. Of de saamhorigheid van het met je buren op de driezitsbank een ‘varken in een dekentje’ eten bij de Superbowl. Of het warme familiegevoel bij de kalkoen tijdens Thanksgiving. Je kunt nu eenmaal niet terugverlangen naar iets wat je niet hebt meegemaakt.

Zo ook met de prom, het bal waarmee middelbare scholieren ritueel hun highschool afsluiten. Voor ons dit jaar de derde en laatste keer, nu met onze dochter in de glansrol. De emotionele lading van de prom valt moeilijk te overschatten. Er komt nogal wat bij kijken aan geregel en de voorbereidingen beginnen dan ook zowat een jaar van tevoren. Maar al die logistiek valt in het niet bij het uitkiezen van de juiste date. Dat gaat gepaard met een arsenaal aan gevoelens, van onvervalste jaloezie en angst om buiten de boot te vallen, tot opluchting als de keuze gemaakt is.

Dress Code Eliane
Illustratie Eliane Gerrits

Het is natuurlijk even wennen als vertegenwoordiger van de Oude Wereld, het centrum van de beschaving, in de culturele woestenij van Amerika. Want iedereen loopt in T-shirt en korte broek, kauwt de hele dag kauwgom, eet alleen cheeseburgers en weet niet met mes en vork om te gaan. Maar vergis je niet, juist de Nederlander loopt hier gemakkelijk het risico als onbeschoft boertje van buut’n over te komen. Want sinds de jaren zestig weten wij dat alle regels optioneel zijn. In Holland is vrijheid blijheid. Maar in veel opzichten leeft Amerika nog in de jaren vijftig. Regels zijn regels. Een aantal voorbeelden.

Bill De Blasio Eliane
Illustratie Eliane Gerrits

Het leven van een Nederlands politicus is geen pretje, maar er is één troostende gedachte: het kan altijd erger, veel erger. Bijvoorbeeld in Amerika en helemaal in de slangenkuil New York. Vanaf de wolkenkrabbers van Manhattan is het Binnenhof een aards paradijs.

Op dit moment maken de Amerikanen zich op voor de komende presidentsverkiezingen. Wie wil en kan het opnemen tegen de grote boef Donald Trump? Aan de Democratische kant hebben zich al meer dan twintig kandidaten gemeld, onder wie ‘socialist’ Bernie Sanders en oud-vicepresident Joe Biden.

Onlangs meldde zich de drieëntwintigste kandidaat: de burgemeester van New York City, Bill de Blasio, een voorvechter van het progressieve gedachtengoed die onder meer in zijn stad het minimumloon heeft verhoogd en peuterscholen voor iedereen heeft geregeld. Hij is wel weer een oudere witte man, maar getrouwd met een zwarte vrouw en hun gemengde kinderen zijn een toonbeeld van het moderne Amerika. Wat kan er misgaan?

Metgala Eliane
Illustratie Eliane Gerrits

Met een mengeling van fascinatie en ongeloof zag ik de beelden van de beroemdheden die bij het Met Gala, het jaarlijkse benefietgala van de modeafdeling van het Metropolitan Museum of Art, aankwamen. Het thema van het gala en de bijbehorende tentoonstelling was dit jaar camp, dus men kon helemaal losgaan met theatrale outfits. Kim Kardashian had zich in een korset laten rijgen waarin ze nauwelijks kon bewegen. Met haar onnatuurlijk dunne taille in een strakke jurk transformeerde ze haar lichaam tot een karikaturale Venus. Kort daarop beviel Kim van haar vierde kind, geheel in stijl – op afstand, via een draagmoeder.

Rowena 130519 Eliane
Illustratie Eliane Gerrits

Rowena Xiaoqing He is een Chinese historica en tijdelijk gastonderzoeker hier in Princeton. Het is een kleine vrouw, wars van luxe. Ze heeft haast, vertelt ze terwijl ze snel haar lunch naar binnen werkt. Ze moet nog zo veel voorbereiden voordat ze door het hele land lezingen gaat geven.

Rowena is een vrouw met een missie. Alles staat voor haar in het teken van de komende 4 juni. Dan is het dertig jaar geleden dat de studentenprotesten op het Tiananmenplein bloedig de kop in werden gedrukt. Sinds die dag heeft Rowena als doel de wereld dat niet te laten vergeten. Ze werd bekend bij een groter publiek met haar geprezen boek Tiananmen Exiles uit 2014.

Je moet het maar durven om je, min of meer in je eentje, tegen het machtige China te keren. Ze kiest haar woorden zorgvuldig en zoekt alles grondig uit. Voor andere dingen dan werk heeft ze geen tijd. Geen relatie, geen hobby’s. Ik vraag haar waar haar drang vandaan komt om de wereld voortdurend te blijven confronteren.

Kevin Eliane
Illustratie Eliane Gerrits

Er gaat een wervelwind door Princeton. Maestro Gustavo Dudamel, de 38- jarige dirigent van de Los Angeles Philharmonic, is hier als gastdocent. De jongensachtige man met zijn wilde bos krullen is overal te horen en te zien. Tijdens zijn lezingen keert hij af en toe in zichzelf en glimlacht. Dan hoort hij muziek in zijn hoofd. Deze superster gelooft hartstochtelijk in de magie van muziek. Waar hij ook komt, verspreidt hij de boodschap dat muziek plezier en schoonheid is en de wereld kan veranderen.

Dudamel komt uit Venezuela en is de bekendste oud-leerling van El Sistema, een succesvol initiatief van zijn leermeester José Antonio Abreu, waarin honderdduizenden kinderen uit alle lagen van de bevolking de kans krijgen muziek te maken. Het systeem was zeer aan hem besteed. De jonge Gustavo plaatste zijn speelgoedpoppetjes in de vorm van een orkest, zette een plaat op, begon te dirigeren en is daar niet meer mee gestopt.

Binnen een paar jaar stuwde hij de LA Phil op tot grote hoogten. Geen orkest is zo in staat zich te verbreden, een groot en divers publiek aan zich te binden én, niet onbelangrijk, ook winstgevend te zijn. En dat alles in Los Angeles, niet de meest vanzelfsprekende plaats voor klassieke muziek. Tegelijkertijd werkt hij daar ook met jeugdorkesten in achterstandswijken.

Ik vraag hem hoe hij omgaat met de onmogelijke spagaat: enerzijds de hoogste excellentie bereiken met zijn concerten en anderzijds de armste bevolkingsgroepen aan het musiceren krijgen. Het is eenvoudig, zegt hij, het ene kan niet zonder het andere. Beide komen voort uit dezelfde passie. Hij is het levende bewijs daarvan.

Studenten raken niet over hem uitgesproken. Maar Dudamel blijft niet in de geprivilegieerde bubbel van Princeton. Hij gaat ook naar Trenton, een van de armste en gevaarlijkste steden in Amerika, op een steenworp hiervandaan. Hij voelt zich thuis tussen de kinderen die weinig hebben en voor wie de muziek een veilige haven is. Ik was net als zij, vertelt hij. We deelden één viool met z’n vijftienen.