Laatste Artikelen, Columns, en andere Geschriften

Een tweede kans

NRC Handelsblad, 26 Augustus 2019

-Bone Marrow Transplant Eliane
Illustratie Eliane Gerrits

Buurman is zichzelf niet meer. Gisteren kwam hij thuis als een verbeterde versie na een beenmergtransplantatie. Hij heeft een upgrade gekregen. Hij is Buurman 2.0.

Eerst was zijn bloedgroep A-negatief, nu A-positief. Dat geldt ook voor zijn kijk op het leven. Hij had een dodelijke variant van leukemie en nog maar een paar maanden te leven. Nu is van de ziekte geen spoor meer te vinden.

„Vandaag ben ik 125 dagen oud”, zegt hij. Hij telt vanaf de dag waarop het donormerg zijn bloed indruppelde in het Memorial Sloan Kettering Cancer Center in New York. Hoewel hij niet gelovig is, verzamelde een team van artsen en verpleegkundigen zich aan zijn bed om de stamcellen te zegenen. Hij bedankte de anonieme donor met een korte toespraak, tussen zijn tranen door.

Hij stuurde diezelfde dag een foto. Een kleine bleke man verdwaald in een groot wit bed. Hij had al niet veel haar, maar wat hij had was uitgevallen vanwege de chemo. Boven hem hing het kleine rode zakje dat alle hoop in zich droeg.

Ik zocht hem een paar dagen later op in het wat vervallen gebouw in Manhattan. Ik kreeg een masker en handschoenen. Aanraken mocht niet. Buurman praatte aan een stuk door. Hij probeerde mij aan het lachen te maken. De schrik moet van mijn gezicht te lezen zijn geweest.

Deel dit artikel
-Cigarettes Eliane
Illustratie Eliane Gerrits

In Princeton heb ik nog nooit een kind zien roken, ook nauwelijks een volwassene trouwens. De roker wordt hier stevig geweerd uit het openbare leven, als een moderne paria. In Nederland daarentegen walmt de sigarettenrook me op Schiphol al tegemoet.

Het is een groot wonder dat Amerika het roken heeft teruggedrongen – dit land van de vrijemarkteconomie en het cowboykapitalisme, waar alles erop gericht is om iedereen meer te laten consumeren, zonder oog voor de gezondheid. De Verenigde Staten zijn een paradijs voor verslaafden met de overal aanwezige reclame, de krachtige lobby van het bedrijfsleven, en de zwakke of niet bestaande toezichthouders. Niemand kan de Amerikaan zijn auto, geweer, telefoon, suiker of vet afnemen, en al helemaal de overheid niet. Hoe is het in godsnaam mogelijk geweest dat dit met de sigaret wel is gelukt?

Daar zijn een aantal redenen voor. Om te beginnen rookte geen land zo vroeg en zo veel als Amerika. Vooral in de periode direct na de oorlog werd iedereen gestimuleerd te roken. Reclames prezen de gezonde werking aan met sigaretten „fresh as mountain air”. Begin jaren zestig stak de gemiddelde Amerikaan tien sigaretten per dag op. Zo’n 42 procent van de volwassenen rookte.

Deel dit artikel
-Walmart Eliane
Illustratie Eliane Gerrits

Maandagochtend, op pad met mijn dochter, herinnert ze me eraan dat we gootsteenontstopper nodig hebben. Die verkoopt de Walmart, het warenhuis waar we toevallig vlakbij zijn. Ik twijfel. Walmart roept ineens akelige beelden op van een schutter met een AK-47 en vele slachtoffers. Mensen in El Paso, die net als mijn dochter en ik, gewoon boodschappen gingen doen. „Heel snel dan”, zeg ik.

Walmart zit in een ongezellige mall. Nu zijn vrijwel alle malls ongezellig, maar Walmart slaat alles. Het enorme vierkante blok beton is ingedeeld in gangen, waarlangs de spullen van de vloer tot het plafond zijn opgetast. Alles hier is spotgoedkoop. Daarom zie je er veel mensen winkelen die weinig te makken hebben.

Het treurige is dat de kwaliteit van de producten abominabel is. Ik kocht er ooit een mixer: na één keer gebruiken was hij kapot. Nam eens bananen mee: die bleken rot. Dat soort werk. Maar het blijft kopers trekken, want je zal maar een mixer nodig hebben en weinig geld in je portemonnee. Of heel veel zin in een banaan.

Deel dit artikel

Eten met een slecht geweten

NRC Handelsblad

-Fake Food Eliane
Illustratie Eliane Gerrits

Toen ik niet lang geleden in een interview liet vallen dat we, terug in Amsterdam, om sentimentele redenen misschien een sateetje gingen eten in onze oude stamkroeg, vielen antivleeseters me hard aan op Twitter. Hoe kon ik dat zomaar zeggen? Dát was ik niet gewend, levend in een land met een roodvleespresident, die er prat op gaat elke avond een maaltijd weg te werken van dubbele cheeseburgers of een ribeye groter dan zijn bord. Let them eat steak!

Maar men heeft groot gelijk, we moeten allemaal wat voorzichtiger zijn met wat we eten. Of in ieder geval met wat we zéggen te eten. Naarmate we verstandigere keuzes maken, wordt ongezond en niet-duurzaam eten een guilty pleasure dat het beste in het geheim kan worden genoten. Krijgen we straks overtuigde vegetariërs die naar de andere kant van de stad rijden om zich met pet en plaksnor aan een biefstuk tegoed te doen? Of ouders zoals een vriendin van mij, wier kinderen absoluut geen snoep mogen eten, maar die ik regelmatig het bovenste keukenkastje zie openmaken om stiekem een handje Engelse drop te snaaien?

Kortom, er ligt een markt open voor politiek incorrect eten vermomd als gezonde kost. Ik was dan ook niet verrast het nieuwsbericht te lezen dat de Amerikaanse fastfoodketen Arby’s een nepwortel heeft ontwikkeld van kalkoenvlees. Ja, u leest het goed. Geheel passend in het tijdsbeeld van fake news is er nu ook fake food. Deze ‘marrot’ is precies het tegenovergestelde van de vleesvervangers waarmee de andere ketens proberen te scoren. Deze week introduceert concurrent Burger King bijvoorbeeld in heel Amerika de plantaardige ‘Impossible Whopper’.

Deel dit artikel
-Dropping Eliane
Illustratie Eliane Gerrits

Je ‘dropt’ je kinderen gewoon in de wereld. Natuurlijk zorg je ervoor dat ze niet doodgaan, maar los daarvan moeten ze hun eigen weg vinden.”

Het gebeurt niet vaak dat een uitspraak van mij als „Quotation of the Day” uitgekozen wordt in The New York Times. En dan nog wel met een boude uitspraak over een delicaat onderwerp. Hoe beschermen we diegenen die ons het dierbaarste zijn, onze kinderen?

Ik werd geïnterviewd door de Amerikaanse journaliste Ellen Barry over droppings. De Nederlandse traditie om kinderen achter te laten in een bos en ze zelf de weg naar huis te laten vinden. Ze wilde weten wat dit zei over de Nederlandse cultuur.

Toen het artikel verscheen barstten de reacties los, aan twee kanten van de oceaan en allebei even voorspelbaar. Amerikaanse lezers reageerden met een mix van verschrikking en bewondering over het achteloze gemak waarmee wij onze kinderen in het diepe lijken te gooien. Nederlanders vonden de aandacht voor het fenomeen maar overdreven en gingen los op Twitter met speelse hyperbolen. Nederland is niet vaak voorpaginanieuws in de Verenigde Staten – laat staan boven de vouw – en dus was dát weer nieuws in Nederland. (Het omgekeerde is helaas nooit het geval.)

Deel dit artikel
-Hairdressers For Trump Elaine
Illustratie Eliane Gerrits

‘Stilzitten”, zegt mijn kapster, nog voor ze ook maar iets heeft gedaan. Ze kent me. Terwijl ze de cape over me heen vouwt, probeer ik me te herinneren waar we ook alweer waren gebleven. O ja, ze had een afspraak met een man die ze via een datingapp had leren kennen, voor wie ze haar wimpers had laten verlengen. Haar ene zoon hoopte nog altijd op werk, maar was eindelijk van die vreselijke vriendin af. En ze was naar Italië geweest.

Terwijl ze mijn haar onder handen neemt, word ik bijgepraat op de voor haar zo karakteristieke manier. Van de hak op de tak. Cynisch en ondanks alles – overgewicht, diabetes, eeuwig geldgebrek en kinderen die maar niet willen deugen – goedgemutst. In Italië heeft ze een nieuwe tak van haar familie ontdekt. Ze laat me een foto zien van een oudtante. Zes kinderen had die. Allemaal naar Amerika vertrokken. „Stel je voor”, zegt ze. „Misschien wonen ze wel hier in de buurt. Heb je er opeens een heleboel neven en nichten bij.”

The Real Housewives of New York City is afgelopen en ze zet de tv op Fox News. Ze haalt diep adem als Trump in beeld komt. „Stuur haar terug”, scandeert het publiek achter hem.

Deel dit artikel
-Fitbark Elaine
Illustratie Eliane Gerrits

Het verschil wordt met de dag pijnlijker. Ik heb een beroerd richtingsgevoel, voel me voortdurend schuldig of ik wel genoeg sport en ben altijd op zoek naar mijn huissleutels. Liggen ze op het nachtkastje, in de la of in mijn handtas? En waar ligt díe dan ook alweer?

Mijn huisgenoten daarentegen weten precies waar ze wel en niet mogen komen, houden tot de laatste stap hun inspanningen bij en lopen probleemloos het huis in en uit. Er is wel een groot verschil: het zijn golden retrievers.

Velen van ons zijn aan de stappenteller of andere elektronische meetinstrumenten. Via onze smartphone vol apps proberen we meer te bewegen. Maar het wordt tijd om toe toe te geven dat deze race allang is gewonnen door de viervoeters. Onze twee schattige honden zijn volledig up-to-date met hun technologische uitrusting. Allereerst dragen ze een elektronische verklikker die bijhoudt hoe dicht ze bij het elektrische hek rondom onze tuin komen. Een voor ons onhoorbaar hoge fluittoon waarschuwt ze. Gaan ze verder dan volgt een schok. Die potentiële schok was voor mijzelf eerst een bijna onoverkomelijke barrière. Hoe kon ik die lieverds pijn doen? Maar in de praktijk bleek één schok meer dan genoeg. Niet voor niets deed Pavlov zijn experimenten met honden.

Deel dit artikel
-Bikes And Phones Eliane
Illustratie Eliane Gerrits

De afgelopen jaren zag ik Amsterdam vanuit een interessant perspectief. Vooral veel daken, van de barokke topgevels van grachtenhuizen tot de strenge lijnen van de moderne architectuur. De Westertoren met kroon en andere kerken kwamen vaak voorbij. Ook allerlei boomtoppen en natuurlijk veel luchten – vaalgrijze vol regenbuien, knalblauwe met mooiweerwolkjes en diepzwarte met een volle maan die als een dronkenman door het beeld slingerde.

Dat alles met op de voorgrond het gezicht van onze zoon, hard trappend door de stad, terwijl hij vrolijk vertelde over zijn avonturen. Met de telefoon los in de hand gehouden, rapporteerde hij via een livestream over zijn leven. Want de tientallen minuten fietsen door de stad waren het ideale moment om naar het ouderlijk huis te bellen. Lekker keuvelen tot het bekende „Ik ben er mam, dag!”, waarop het geratel van het kettingslot klonk en het echte leven weer kon aanvangen. Twee vliegen in een klap. Het moderne multitasken. Het was natuurlijk dom om hieraan mee te doen. U heeft helemaal gelijk. Veel te gevaarlijk. Ik had de verstandige ouder moeten zijn en meteen moeten ophangen. Ik vond het alleen veel te gezellig.

Tot die klap. Gevolgd door gerinkel en gekreun. Ik zag alleen nog maar een grauwe lucht, waardoor een vliegtuig traag een witte streep trok.

„Zeg iets!”, gilde ik vanaf deze kant van de oceaan. Geen antwoord. Een lange, akelige minuut later hoorde ik een vrouwenstem: „Kun je opstaan?”

„Ik geloof het wel”, piepte de zoon.

„Het is erg onverstandig om tegelijkertijd te bellen en te fietsen”, zei de vrouwenstem.

„Beloof je dat nooit meer te doen? Hier, een zakdoek. Je bloedt.”

Dat was behoorlijk schrikken. Ik dacht dat de zoon en ik onze les geleerd hadden. Maar het fietsbellen ging natuurlijk gewoon door. Indien niet met mij, dan met vrienden. Tijdens een belangrijke voetbalwedstrijd werd er op de fiets gewoon doorgekeken. Daar hielp geen moedertje lief tegen. Een uur zonder telefoon – wat zeg ik, zelfs twee minuten – is ondenkbaar. Een verontrustende gedachte.

Deel dit artikel
-Graduation Speech Eliane
Illustratie Eliane Gerrits

Niets is zo voorspelbaar als het eindexamenritueel in Amerika: de scholieren in goedkope kunststof toga’s met baretten, het schoolorkest dat patriottische liederen speelt, plus een lange lijst sprekers die zich uitputten in goedbedoelde adviezen.

Vorige week was het weer zo ver. The class of 2019 van Princeton High School kwam aanlopen in felblauwe capes onder begeleiding van ‘Land of Hope and Glory’. Onze dochter liep ertussen en trok een gekke bek naar ons. Giechelend gingen de scholieren op de plastic stoeltjes zitten, midden op het grasveld voor de school, met hun ouders, grootouders, broertjes en zusjes eromheen.

Vier jaar hadden ze lief en leed gedeeld, en nu kwam daar een eind aan. De laatste keer samen, daar moet bij stil gestaan worden. Met inspirerende speeches door de kinderen zelf, en door de schoolleiding. Voor ons de laatste, maar zeker niet de eerste keer, dus we bereidden ons voor op een lange, hete middag.

Deel dit artikel
-Zootsuit2 Eliane
Illustratie Eliane Gerrits

Ik ga met mijn zoon een pak kopen. Op het laatste moment, dus we tijgen naar de lokale mall, vier kilometer en veertig jaar ver. Terug naar de jaren tachtig, de tijd van brede schouders en oversized pakken. Het halfverlaten warenhuis is zelf een dinosauriër onder de winkels die vermoeid zijn laatste adem uitblaast.

Op de afdeling mannenmode in een hoek op de tweede verdieping staat de kleermaker tussen de rekken te wachten, een lange man van rond de zeventig. Nonchalant draait hij het speldenkussen om zijn pols, terwijl wij rondkijken. Alle pakken lijken op elkaar. Na een minuut of vijf kan hij zich niet meer inhouden en pakt een grijs exemplaar uit het rek.

„Ik weet precies wat deze jongeman zoekt”, zegt hij.

„Moet u mijn maat niet weten?”, vraagt mijn zoon. Het pak ziet er erg ruim uit.

Son”, zegt hij met een gepijnigde uitdrukking, „ik doe dit werk al vijftig jaar. Ik weet iemands maat als ik hem zie.”


Deel dit artikel
Saving Charlotte: A Mother and the Power of Intuition
Meld je aan voor af en toe een update van Pia op haar boeken, artikelen en optredens te ontvangen.